خون افراد با طول عمر فوق‌العاده زیاد، تفاوت‌های اساسی را آشکار می‌کند

خون «افراد بسیار مسن» منبع بالقوه‌ای از جوانی است که دانشمندان مشتاق به بهره‌برداری از آن هستند.

شواهد نوظهور نشان می‌دهد که افراد صد ساله، که تا ۱۰۰ سالگی عمر می‌کنند، و افراد بسیار مسن، که تا ۱۱۰ سالگی عمر می‌کنند، پروفایل‌های خونی منحصر به فردی دارند که با افرادی که به اندازه آنها عمر نمی‌کنند، متفاوت است.

اگر دانشمندان بتوانند بفهمند چه چیزی مسن‌ترین افراد را در میان ما متمایز می‌کند و چرا، ممکن است به بقیه ما نیز کمک کند تا زندگی طولانی‌تر و سالم‌تری داشته باشیم.

تحقیقات نشان می‌دهد که افراد صد ساله از سن ۶۵ سالگی شروع به نشان دادن نشانگرهای زیستی مطلوب در خون خود می‌کنند.

در حالی که هنوز مشخص نیست که این امضاهای خونی چگونه بر سلامت مداوم تأثیر می‌گذارند یا چگونه با ژن‌ها یا سبک زندگی مرتبط هستند، ممکن است نقش «محافظتی» در برابر پیری یا بیماری داشته باشند.

اگر این درست باشد، می‌توانند اهداف تحقیقات طول عمر آینده باشند.

در اوایل سال جاری، محققان در اسپانیا یکی از کامل‌ترین تجزیه و تحلیل‌های فیزیولوژیکی و ژنتیکی منتشر شده تا به امروز را بر روی یک فرد بسیار مسن انجام دادند.

ماریا برانیاس، که به سن ۱۱۷ سالگی رسید، یکی از مسن‌ترین افراد جهان بود و نمونه‌های خون او چندین نشانگر سیستم ایمنی سالم و همچنین سطوح بسیار پایین کلسترول «بد» را نشان می‌دهد.

محققان می‌گویند سلول‌های برانیاس طوری رفتار می‌کردند که انگار بسیار جوان‌تر از سن واقعی او بودند.

جالب است که دانشمندان متوجه «فرسایش عظیمی» در تلومرهای برانیاس – کلاهک‌های انتهای کروموزوم‌های او – شدند.

تلومرها از ماده ژنتیکی ما محافظت می‌کنند و تلومرهای کوتاه‌تر با خطر بالاتر مرگ مرتبط هستند. با این حال، مطالعات اخیر نشان می‌دهد که در میان پیرترین افراد، تلومرها در واقع یک نشانگر زیستی مفید برای پیری نیستند.

در واقع، داشتن تلومرهای بسیار کوتاه ممکن است برای برانیاس یک مزیت بوده باشد. به طور فرضی، طول عمر کوتاه سلول‌های بدن او ممکن است مانع از تکثیر سرطان شده باشد.

محققان به رهبری الوی سانتوس-پوخول و الکس نوگرا-کاستل، متخصصان اپی‌ژنتیک، می‌نویسند: «تصویری که از مطالعه ما به دست می‌آید، اگرچه فقط از این فرد استثنایی گرفته شده است، نشان می‌دهد که سن بسیار بالا و سلامت ضعیف ذاتاً با هم مرتبط نیستند.»

با افزایش تعداد افرادی که بیش از ۱۰۰ سال عمر می‌کنند، افراد صدساله توجه علمی بیشتری را به خود جلب کرده‌اند و تجزیه و تحلیل خون آنها به یک مسیر پیشرو در تحقیقات تبدیل شده است.

یک مطالعه اخیر از چین که در ماه ژوئیه منتشر شد، پروفایل‌های خونی ۶۵ فرد صدساله را در یک منطقه تجزیه و تحلیل کرد.

در مقایسه با شرکت‌کنندگان مسن‌تر و میانسال، افرادی که تا ۱۰۰ سال عمر کردند، سطوح پایین‌تری از اسیدهای چرب، الکل‌های چرب و سایر متابولیت‌های کلیدی داشتند.

نویسندگان می‌گویند این‌ها می‌توانند سرنخ‌های بالقوه‌ای برای پیش‌بینی طول عمر انسان باشند. روزی، حتی می‌توان از آنها برای آزمایش‌های خونی که به عنوان «ساعت‌های طول عمر» عمل می‌کنند و نشان می‌دهند که فرد چقدر باید زندگی کند، استفاده کرد.

محققان می‌نویسند: «پروفایل‌های متابولیک پلاسمای افراد صدساله و بالای نود سال با دو جمعیت جوان‌تر تفاوت قابل توجهی داشت.»

«یافته‌های ما به درک تنظیم متابولیک طول عمر کمک می‌کند و ممکن است عملکرد بالینی پیری‌شناسی را در آینده ارتقا دهد.»

به نظر می‌رسد جریان خون کانال مهمی است که نشانگرهای سلامت و طول عمر از طریق آن جریان می‌یابند. آنچه در خون شماست می‌تواند بر بدن و مغز شما و خطر بیماری و مرگ شما تأثیر بگذارد.

مطالعات اخیر حتی بررسی کرده‌اند که چگونه خون جوان پیری را در سلول‌های پوست انسان معکوس می‌کند.

با این حال، هرچند تحقیقات در مورد متابولومیکس خون روشنگر بوده است، اما گستردگی این حوزه ترسناک است. خون ذاتاً پیچیده و بسیار متنوع است. در حالی که یافتن نشانگرهای زیستی برای پیری سالم مفید است، تفسیر این نتایج موضوع دیگری است.

در این مرحله، هیچ آزمایش خون واحدی وجود ندارد که بتواند به طور قابل اعتمادی پیش‌بینی کند که یک فرد بر اساس آنچه در رگ‌هایش جریان دارد، چه مدت ممکن است زنده بماند.

سبک زندگی، ژنتیک و تصادف محض می‌تواند مسیر آینده زندگی یک فرد را به روش‌های غیرقابل پیش‌بینی تغییر دهد. اما شاید خون افراد بسیار مسن بتواند به ما در شناسایی افراد «سریع» که در معرض خطر مرگ زودرس هستند، کمک کند.

در نوامبر 2024، مطالعه‌ای که صدها متابولیت را در نمونه‌های خون حدود 5000 فرد، بین 18 تا 110 سال، تجزیه و تحلیل کرد، یک امضای منحصر به فرد مرتبط با طول عمر بسیار زیاد را یافت.

نویسندگان معتقدند که این یافته‌ها «نقش حیاتی اسیدهای چرب ضروری را در ارتباط دادن لیپیدها با سایر فرآیندهای متابولیک» نشان می‌دهد.

بسیاری از متابولیت‌های دخیل در پیری با تغذیه مرتبط بودند، که نشان می‌دهد رژیم غذایی می‌تواند منبع مداخله‌ای برای افزایش سن به روشی سالم‌تر باشد.

برانیاس خود رژیم غذایی مدیترانه‌ای سرشار از ماست داشت که محققان گمان می‌کنند ممکن است در طول عمر طولانی او نقش داشته باشد: میکروبیوم روده او به طرز چشمگیری جوان بود.

به نظر می‌رسد ژنوم یک فرد نقش مهمی در طول عمر او دارد، اما ژن‌ها سرنوشت نیستند و محیط و سبک زندگی نیز می‌توانند بر طول عمر یک فرد تأثیر بگذارند.

دانشمندان همچنان امیدوارند که تحقیقات روی افراد صد ساله و بیش از صد ساله روزی به مداخلات دارویی یا سبک زندگی تبدیل شود که برای همه ما مفید باشد.

لينک منبع